Geschiedenis van Antwerpen: Floris Prims als stadshistoricus

Christel Van Damme
4 juni 2013

Nadat Floris Prims in 1925 in het Stadsarchief van Antwerpen was aangesteld als archivaris 'buiten kader', kwam zijn loopbaan als historicus in een stroomversnelling. Zijn werkgever, de burgemeester van Antwerpen Frans van Cauwelaert en tevens Prims' goede vriend, had hem gevraagd om een nieuwe Geschiedenis van Antwerpen te schrijven. Uiteindelijk zou het een reeks van in totaal 29 boekdelen worden, waarvan het laatste deel pas in 1950, na Prims' pensioen, zou verschijnen. Maar zijn historisch oeuvre was natuurlijk veel omvangrijker dan dat. Het eerste werk dat hij uitgaf was De reis van de Sint Carolus. 1714, dat verscheen in de koloniale reeks.
Ondanks zijn historiografische opleiding werkte Prims echter niet volgens de toen heersende geschiedwetenschappelijke normen. Zo wordt hem tot op heden door collega's-historici verweten, dat hij in zijn onderzoek geen rekening hield met bestaande studies, en voetnoten en bronvermeldingen grotendeels achterwege liet. Niet alleen is dit slechts gedeeltelijk waar, Prims had bovendien met zijn historiografische werkwijze een bepaald doel voor ogen: zijn hele leven streefde de sociaalbewogen priester naar de maatschappelijke emancipatie van de Vlaamse arbeiders, naar 'volksverheffing', en dit doel wilde hij ook via zijn geschiedschrijving gerealiseerd zien. Tevens had hij oog voor vaderlandse geschiedenis zoals G. Kurth en H. Pirenne.
Of Floris Prims zijn sociale actie verving door een carrière van historicus onder druk van zijn geestelijke overste, verandert niets aan het feit, dat hij een historicus pur sang was. Hij plaatste zich in diverse historiografische stromingen maar volgde toch zijn eigen weg. Van von Ranke nam hij niet direct diens positivisme over, maar wel zijn beschrijvingen vanuit de bronnen, zonder een echt kritisch apparaat uit te bouwen. Voor de romantische historici was hij te progressief maar toch was hij wel een cultuurhistoricus. Ook zien we dat hij aansloot bij de school van de Annales waarbij hij soms zelfs al technieken hanteerde vooraleer ze door hen waren gepropageerd. En onder invloed van Karl Lamprecht gebruikte hij een positief wetenschappelijke benadering van geschiedschrijving.

I.D.