De Antwerpse barokkunstenaars en de Vrede van Munster (1648)

Ria Fabri
6 oktober 1998


De Vrede van Munster (1648) heeft op de iconografie van de Antwerpse schilder- en prentkunst invloed uitgeoefend. Zowel voor, tijdens of na het congres lieten Antwerpse kunstenaars zich niet onbetuigd om aspecten van het historische feit en de gevolgen ervan in hun werken op te nemen. Daarom zijn in de verschillende genres, uitgevoerd door bekende als minder befaamde kunstenaars, verwijzingen naar dit vredesbestand terug te vinden.
Zo schilderde Jan Baptist Floris, naar tekeningen van Anselmus van Hulle, de portretten van de gezanten te Munster, welke portretgalerij nog steeds in het raadshuis bewaard wordt. De bijeenkomst van de gezanten gaf tevens aanleiding tot de publicatie van de gedrukte prentenreeks met portretten van deze lieden getiteld: “Celeberrimi ad pacificandum christiani Antwerpen, 1648. Antwerpse kunstenaars als Paulus Pontius, Pieter de Jode, Cornelius Galle e.a. verleenden hun medewerking. Wencel Hollar maakte als stadsgezicht een momentopname van de plechtige afkondiging van de Vrede op de Grote Markt. Voor het ontwerp van het "theatrum pacis" deed de stadsoverheid beroep op de talenten yan Erasmus II Quellin; de olieverfschets en de figuur van pax getuigen nog van deze gelegenheidsdecoratie.
De graaf van Peneranda, een van de belangrijkste onderhandelaars, deed in 1648 Antwerpen aan. Mogelijk heeft Bonaventura Peeters dit feit door een schilderij met een feestelijke aankomst op de Schelde willen vereeuwigen.
De troebelen, gevechten, plunderingen van dorpen door soldaten enz. hebben de Antwerpse kunstenaars voor het bestand geroerd. Zij schilderden meermaals “battalien”, en allegorische oorlogs- en vredevoorstellingen.
Na het afsluiten van de Munsterse Vrede ontstond nog menig allegorisch werk waarin vooral de hoop op economische heropbloei centraal werd gesteld.