De Antiquair Charles Van Herck (1884-1955) en zijn verzameling

Frans Baudouin
6 januari 1998


In 1996 verwierf de Koning Boudewijnstichting de verzameling tekeningen van Charles Van Herck, bevattend ca. 700 bladen die na zijn dood in het bezit van zijn nakomelingen zijn gebleven. De stichting maakte ze in permanent bruikleen over aan het Stedelijk Prentenkabinet. In 1997 kocht ze eveneens diens verzameling terracottas. ongeveer 100 stuks, waarvan de meeste aan het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in bruikleen worden toevertrouwd.
Het ontstaan en de groei van de verzameling tekeningen en terracotta’s door Charles van Herek hangt samen met de geschiedenis van de kunsthandel Van Herck. -
De stichter ervan was Jan-Frans Van Herck (1824-1903), afkomstig uit Koningshooikt, die zich als drogist in Antwerpen vestigde. Weldra interesseerde hij zich echter meer voor kunst en antiek, en van omstreeks 1870 af was zijn kunsthandel op de Grote Markt gevestigd. Van toen af waren ook Eugène (1854-1941), zijn enige zoon, en zijn dochter Marie (1857-1922) in de zaak werkzaam.
Nadat hij in 1882 in het huwelijk was getreden. verhuisde Eugène evenwel naar de Melkmarkt, waar hij een eigen kunsthandel opzette. Zijn zuster Marie zou na het overlijden van hun vader in 1903, de zaak nog op de Grote Markt tot aan haar dood in 1922 voortzetten. In 1891 verhuisde Eugëne van de Melkmarkt naar de Meir 67, en in 1903 kocht hij het grote huis aan de overzijde (nr. 54), dat ooit aan de moeder van Rubens en haar zuster had toebehoord. De zaak die hij daar leidde, erd de “Firma Eugène Van Herck en Zonen” genoemd. Die zonen waren Charles en Louis Van Herck (1887-1942), diens jongere broer.
Charles Van Herck werd op 7 april 1884 te Antwerpen geboren. Op 5 augustus 1902 voltooide Charles zijn humaniora aan het Sint-Jan-Berchmanscollege, en nog dezelfde maand verliet hij, na er gedurende vier jaar avondleergangen te hebben gevolgd, de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, met het diploma van architect op zak. Daarna trad hij onmiddellijk in dienst van de door zijn vader opgerichte firma. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij met zijn gezin in Engeland. Na zijn terugkeer te Antwerpen in februari 1919 zou hij opnieuw in de firma aan de slag gaan. Hoewel zijn vader nog lang de leiding van de kunsthandel behield, waren hij en zijn broer daarin meer en meer actief.
Nadat zijn vader in 1941 gestorven was, en kort nadien ook zijn broer Louis in 1942 overleed, werd de firma nog enige tijd verdergezet door Charles Van Herck, geholpen door zijn zoon Alfons, en door Jan en Peter Van Herck, zonen van zijn broer Louis. In 1945 werd ze evenwel ontbonden. In 1947 richtte Charles Van Herck een nieuwe firma op, genaamd “Charles Van Herck en Zoon”. Deze nam haar intrek in de ruime lokalen van het gebouw aan de Leopoldstraat 57, bekend als de Zaal Van Herck. Daar werden tot in 1994 nagenoeg maandelijks veilingen van kunstwerken, oudheden en boeken gehouden.
Zoals uit zijn eigen aantekeningen blijkt heeft Charles Van Herck een aanzienlijk gedeelte van zijn verzameling tekeningen uit de nalatenschappen van overleden milieleden verworven. Daarnaast kocht hij ook heel wat tekeningen, niet zelden op veilingen ingericht door de firma. Vrijwel alle terracotta’s die hij verzamelde, kocht hij rechtstreeks van particulieren, evenals op veilingen.